R32, R410A i R290: co zmieniają nowe przepisy F-gazowe?
Nie, R32 nie zostaje całkowicie zakazany od 2027 roku. Nowe przepisy F-gazowe ograniczają wprowadzanie na rynek kolejnych grup nowych urządzeń, zależnie od ich konstrukcji, mocy i współczynnika GWP czynnika chłodniczego. Nie nakazują natomiast demontażu działającej pompy ciepła lub klimatyzacji na R32 ani R410A.
Najważniejsze w 60 sekund
- Od 1 stycznia 2027 r. nowe monoblokowe pompy ciepła do 12 kW z F-gazem o GWP co najmniej 150 oraz nowe splity powietrze-woda do 12 kW z takim czynnikiem nie będą mogły być wprowadzane do obrotu, z wyjątkami wynikającymi z wymogów bezpieczeństwa.
- R32 ma GWP 675, dlatego ograniczenie obejmuje typowe splity powietrze-woda do 12 kW wprowadzane na rynek od 2027 r. Nie oznacza to zakazu używania wcześniej legalnie kupionych urządzeń.
- R410A ma GWP 2088 i jest wycofywany z nowych urządzeń szybciej niż R32, ale nie ma jednej daty, od której każde urządzenie na R410A staje się nielegalne.
- R290, czyli propan, nie jest F-gazem i ma bardzo niski wpływ klimatyczny. Dlatego coraz częściej trafia do nowych pomp ciepła.
- Istniejące instalacje można nadal użytkować i serwisować. Zakaz serwisowy obowiązujący od 2026 r. dla części urządzeń dotyczy czynników o GWP co najmniej 2500, więc nie obejmuje R32 ani R410A.
Stan prawny i produktowy: 27 sierpnia 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny. W konkretnym projekcie znaczenie mają również wymagania bezpieczeństwa, dokumentacja producenta i warunki miejsca montażu.
Spis treści
Co dokładnie zmieniły nowe przepisy F-gazowe?
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 obowiązuje od 11 marca 2024 r. Jego celem jest stopniowe ograniczanie fluorowanych gazów cieplarnianych. W przypadku pomp ciepła i klimatyzacji robi to dwoma głównymi sposobami: zmniejsza pulę HFC dostępną na rynku oraz wprowadza terminy, po których nie wolno wprowadzać do obrotu określonych kategorii nowych urządzeń.
Kluczowe jest sformułowanie „wprowadzanie do obrotu”. Przepisy nie działają jak nakaz wymiany urządzenia zamontowanego w domu. Pompa lub klimatyzator legalnie wprowadzony na rynek i zainstalowany wcześniej nie staje się z dnia na dzień nielegalny.
Daty, które powinien znać inwestor
- 1 stycznia 2025 r. – zakaz wprowadzania do obrotu pojedynczych systemów split z ładunkiem poniżej 3 kg, jeżeli używają F-gazu o GWP co najmniej 750. W praktyce wyeliminowało to R410A z tej grupy, lecz nie R32.
- 1 stycznia 2027 r. – próg GWP 150 dla nowych monobloków i innych urządzeń samodzielnych do 12 kW oraz dla nowych splitów powietrze-woda do 12 kW. Obowiązują wyjątki związane z bezpieczeństwem miejsca pracy.
- 1 stycznia 2029 r. – próg GWP 150 dla nowych splitów powietrze-powietrze do 12 kW, czyli typowych klimatyzatorów i pomp ciepła powietrze-powietrze.
- 1 stycznia 2032 r. – zasadnicze odejście od F-gazów w nowych urządzeniach samodzielnych do 12 kW, z wyjątkami bezpieczeństwa.
- 1 stycznia 2035 r. – zasadnicze odejście od F-gazów w nowych systemach split do 12 kW, również z wyjątkami bezpieczeństwa.
Terminy dla urządzeń powyżej 12 kW są inne. Dlatego hasło „R32 zakazany od 2027” jest zbyt dużym uproszczeniem. Właściwa odpowiedź zawsze zależy od typu urządzenia, jego mocy i momentu wprowadzenia na rynek.
R410A, R32 i R290 - najważniejsze różnice
| Czynnik | Rodzaj | GWP | Co to oznacza w praktyce? |
|---|---|---|---|
| R410A | F-gaz, mieszanina HFC | 2088 | Wysoki GWP. Stopniowo znika z kolejnych grup nowych urządzeń. W działających instalacjach nadal może być używany i serwisowany. |
| R32 | F-gaz, HFC | 675 | Znacznie niższy GWP niż R410A, ale powyżej przyszłego progu 150. Pozostaje legalny w istniejących urządzeniach. |
| R290 | czynnik naturalny – propan | 0,02* | Nie jest F-gazem. Daje dużą odporność regulacyjną, ale wymaga prawidłowego projektu stref bezpieczeństwa. |
Sam czynnik nie przesądza o sprawności całego układu. O rachunkach nadal decydują przede wszystkim: poprawny dobór mocy, temperatura zasilania, jakość instalacji, automatyka, taryfa energii i sposób użytkowania budynku.
Masz już urządzenie na R32 lub R410A? Nie musisz go wymieniać
Nowe ograniczenia rynkowe nie nakładają obowiązku demontażu sprawnej pompy ciepła lub klimatyzacji. Urządzenie można nadal użytkować, naprawiać i uzupełniać zgodnie z przepisami oraz dokumentacją producenta.
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje zakaz używania do serwisu klimatyzacji i pomp ciepła części F-gazów o GWP co najmniej 2500. R32 z GWP 675 i R410A z GWP 2088 nie przekraczają tego progu. Nie oznacza to jednak, że koszty pozostaną bez zmian. Stopniowe zmniejszanie kwot HFC może wpływać na dostępność i cenę czynnika, zwłaszcza R410A.
Dlaczego nowe pompy ciepła coraz częściej korzystają z R290?
- Bardzo niski GWP – R290 nie podlega harmonogramowi wycofywania HFC w taki sposób jak R32 i R410A.
- Wysoka temperatura wody – aktualne urządzenia R290 wielu producentów osiągają temperaturę zasilania do 75°C, co poszerza możliwości modernizacji instalacji grzejnikowych.
- Konstrukcja monoblokowa – obieg chłodniczy jest zamknięty w jednostce zewnętrznej, a do budynku prowadzone są przewody hydrauliczne.
- Długoterminowy kierunek rynku – inwestor wybiera technologię zgodną z kierunkiem regulacji na przewidywany okres pracy pompy.
R290 nie jest jednak automatyczną odpowiedzią dla każdego domu. Wysoka temperatura maksymalna nie oznacza, że pompa powinna stale pracować na 70-75°C. Im niższa wymagana temperatura zasilania, tym zwykle korzystniejsze warunki pracy. Przed zakupem nadal potrzebne są obliczenia strat ciepła i weryfikacja odbiorników.
Pompy ciepła R290: Vaillant, Mitsubishi Electric i Panasonic
Vaillant aroTHERM plus
Vaillant aroTHERM plus to monoblokowa pompa ciepła na R290 przeznaczona do ogrzewania, chłodzenia i przygotowania ciepłej wody. Producent podaje możliwość uzyskania temperatury zasilania do 75°C. To ważne przy modernizacjach, ale ostateczny dobór wymaga sprawdzenia mocy urządzenia w temperaturze projektowej, parametrów grzejników i miejsca ustawienia jednostki.
Mitsubishi Electric Ecodan R290
Rodzina Ecodan R290 obejmuje monoblokowe pompy powietrze-woda. W aktualnej europejskiej ofercie występują urządzenia dla domów nowych i modernizowanych, również z temperaturą wody do 75°C. Atutem systemu jest rozbudowane sterowanie i zdalny nadzór MELCloud. W Polsce dobieramy zawsze modele dostępne w oficjalnej dystrybucji i z lokalnym zapleczem serwisowym.
Panasonic Aquarea serii L i M
Panasonic wykorzystuje R290 między innymi w Aquarea generacji L oraz w rodzinie T-CAP serii M. Seria M obejmuje rozwiązania dla nowych budynków i modernizacji, z temperaturą wody do 75°C. Wersje T-CAP są interesujące tam, gdzie ważne jest utrzymanie mocy grzewczej przy niskiej temperaturze zewnętrznej, ale konkretny model trzeba zestawić z obliczeniowym zapotrzebowaniem budynku.
Nie wybieramy pompy wyłącznie po logo. Porównujemy moc przy rzeczywistych parametrach, minimalną modulację, akustykę, hydraulikę, automatykę, gwarancję i dostępność serwisu. Dopiero później wskazujemy konkretny model Vaillant, Mitsubishi Electric lub Panasonic.
R290 jest palny - co to oznacza dla montażu?
R290 to propan i należy do grupy bezpieczeństwa A3. Nie jest to powód, aby odrzucać tę technologię, lecz warunek, którego nie wolno ignorować. Jednostka musi zostać ustawiona zgodnie z instrukcją producenta i projektem instalacji.
- Sprawdzamy odległość od okien, drzwi, otworów wentylacyjnych i źródeł zapłonu.
- Weryfikujemy studzienki, kratki ściekowe, zagłębienia terenu i inne miejsca, w których gaz mógłby się gromadzić.
- Wyznaczamy wymaganą przez producenta strefę bezpieczeństwa i zachowujemy dostęp serwisowy.
- Projektujemy odprowadzenie skroplin i wody z odszraniania tak, aby nie tworzyły lodu ani nie wpływały do strefy przy budynku.
- Dobieramy zabezpieczenia hydrauliczne na wypadek zaniku zasilania i mrozu.
Dlatego lokalizacja jednostki zewnętrznej powinna być ustalona przed zamówieniem urządzenia, a nie dopiero w dniu montażu.
Co wybrać do nowego domu, a co do modernizacji?
Nowy, dobrze ocieplony dom
R290 jest dziś bardzo logicznym punktem wyjścia. Niska temperatura zasilania podłogówki, prawidłowe OZC i możliwość zaplanowania miejsca jednostki już na etapie projektu pozwalają wykorzystać zalety pompy bez kosztownych kompromisów.
Modernizacja domu z grzejnikami
Wysokotemperaturowa pompa R290 może być dobrym rozwiązaniem, ale najpierw sprawdzamy straty ciepła i moc grzejników przy możliwie niskiej temperaturze wody. Czasem wymiana kilku odbiorników lub poprawa izolacji daje więcej niż zakup przewymiarowanej pompy.
Sprawna instalacja na R32 lub R410A
Nie wymieniamy jej tylko z powodu nagłówków o nowych przepisach. Najpierw oceniamy stan urządzenia, koszty eksploatacji i dostępność serwisu. Regulacje są argumentem przy zakupie nowego źródła, nie powodem do wyrzucania sprawnego sprzętu.
Co powinno znaleźć się w dobrej wycenie pompy R290?
- obliczeniowe zapotrzebowanie na ciepło budynku,
- moc pompy przy temperaturze projektowej dla Krakowa i okolicy, a nie tylko wartość katalogowa A7/W35,
- wymagana temperatura zasilania podłogówki lub grzejników,
- zakres modulacji i przewidywana praca w okresach przejściowych,
- miejsce jednostki wraz ze strefą bezpieczeństwa i analizą hałasu,
- schemat hydrauliczny, przygotowanie ciepłej wody i odprowadzenie wody z odszraniania,
- zakres instalacji elektrycznej, automatyki, uruchomienia, gwarancji i serwisu.
Planujesz pompę ciepła na R290 w Krakowie lub okolicy?
Dobieramy i montujemy pompy ciepła Vaillant, Mitsubishi Electric i Panasonic. Przed wyceną analizujemy budynek, instalację grzewczą, miejsce jednostki oraz realne parametry pracy.
Najczęstsze pytania
Nie ma jednego, całkowitego zakazu R32 od tej daty. Od 1 stycznia 2027 r. ograniczenie GWP 150 obejmie między innymi nowe splity powietrze-woda do 12 kW i nowe urządzenia samodzielne do 12 kW. Istniejące urządzenia na R32 pozostają legalne.
Tak. Ograniczenia sprzedaży nowych urządzeń i reguły dotyczące już pracujących instalacji to odrębne kwestie. R32 nie przekracza progu GWP 2500 dotyczącego zakazu serwisowego obowiązującego od 2026 r.
Nie. Nie ma nakazu wymiany sprawnego urządzenia wyłącznie dlatego, że używa R410A. Trzeba jednak liczyć się z tym, że wraz ze zmniejszaniem puli HFC czynnik może z czasem drożeć i być trudniej dostępny.
Może się nadawać, ponieważ wiele pomp R290 osiąga wysoką temperaturę wody. Sama wartość maksymalna nie wystarcza jednak do doboru. Trzeba policzyć zapotrzebowanie budynku i sprawdzić moc grzejników przy temperaturze, przy której pompa będzie pracować ekonomicznie.
R290 nie jest F-gazem, ale instalacja nadal wymaga kwalifikacji, znajomości zasad bezpieczeństwa dla czynnika A3 oraz przestrzegania instrukcji producenta. W monobloku obieg chłodniczy jest fabrycznie zamknięty, natomiast wykonanie całego systemu obejmuje również hydraulikę, elektrykę, automatykę i uruchomienie.
Źródła
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573
- Komisja Europejska: terminy dla klimatyzacji i pomp ciepła
- Vaillant aroTHERM plus
- Mitsubishi Electric Ecodan R290
- Panasonic Aquarea T-CAP serii M
Chcesz porównać rozwiązania dla konkretnego budynku? Zobacz także: pompa ciepła czy kocioł gazowy w modernizowanym domu oraz jak działa pompa ciepła i kiedy jej montaż ma sens.
